Letzione N.21
Una proposta

Sos ordinales

Ordinales
Isu de unu, primu
IIsu de duos/duas, segundu/segunda
IIIsu de tres
IVsu de bator
Vsu de chimbe
VIsu de ses
VIIsu de sete
VIIIsu de oto
IXsu de noe
Xsu de deghe
XIsu de ùndighi
XIIsu de dòighi
XIIIsu de trèighi
XIVsu de batòrdighi
XVsu de bìndighi
XVIsu de sèighi
XVIIsu de deghessete
XVIIIsu de degheoto
XIXsu de deghennoe
XXsu de binti
XXIsu de bintunu
XXIIsu de bintiduos/bintiduas
XXIIIsu de bintitrès
XXIVsu de bintibator
XXVsu de bintighimbe
XXVIsu de bintisès
XXVIIsu de bintisete
XXVIIIsu de bintoto
XXIXsu de bintinoe
XXXsu de trinta
XXXIsu de trintunu
XLsu de baranta
Lsu de chimbanta
LXsu de sessanta
LXXsu de setanta
LXXXsu de otanta
XCsu de noranta
Csu/sa de chentu
CIsu/sa de chentu e unu
CCsu/sa de dughentos/as
CCCsu/sa de treghentos/as
CCCCsu/sa de batorghentos/as
Dsu/sa de chimbighentos/as
DCsu/sa de seschentos/as
DCCsu/sa de setighentos/as
DCCCsu/sa de otighentos/as
CMsu/sa de noighentos/as
Msu de milli
Xsu/sa de unu millione
Msu/sa de unu milliardu

Su congiuntivu esortativu

Petzi in sas segundas persones de sa forma positiva, singulare e plurale, s'imperativu tenet formas distintivas. Pro sas àteras persones s'imperativu impreat sas matessi formas de su congiuntivu presente e custu cheret nàrrere fintzas chi intre congiuntivu e imperativu b'at una "parentela" de significadu.

Custu usu particulare de su congiuntivu pro apretare a fàghere un'atzione est mutidu congiuntivu esortativu, in sa forma positiva, e congiuntivu esortativu negativu, o proibitivu, in sa negativa:
Non mandighemus pizza! Diat èssere mègius a còghere bistecas cun patata frissa.
Bastat a pèrdere tempus! Andemus a agiuare in coghina!
Andemus ca mi nch'ando
A sa parte! Ajò, setze·ti e màndiga cun nois!

In custu s'esempru de subra prus chi un'òrdine est unu cumbidu, a diferèntzia de s'esempru de suta:
Màndiga e tziti!

In ambos casos sas formas verbales sunt distintivas de s'imperativu.
Pro sa forma negativa s'impreant sas pròpiu formas de su congiuntivu:
No ochias! Non fureis! Non contes fàulas!

Lèssicu

còghere, cundire, iscolare, colare, buddire, callentare, maghinare, cariare, pasta, petza, insalada, frùtora, durches

andare, bènnere, mòvere, colare, falare, artziare, pigare, atraessare, cùrrere, caminare

caddu, màchina, postale, aèreu, trenu, a pee

giogos, mùsica, cuntzertu, festa, pichetada, ispàssiu


Esertzìtzios

Sèbera sa forma giusta: “Antonio tenet ... annos”

batòrdighi
catordigi
batòrdighe